ابولا ویروس

ویروس ابولا (Ebola) عامل بیماری تب و خونریزی‌ دهنده ابولا است که شدت بالایی دارد. این ویروس از طریق تماس با خون، مایعات بدن و یا بافت‌های آلوده انتقال می‌یابد. علائم شامل تب، ضعف، دردهای عضلانی، استفراغ، اسهال و خونریزی داخلی و خارجی است. این ویروس از خانواده فیلوویروس ها است و دوره نهفتگی 2 تا 21 روز است. در ۵۰ تا ۹۰درصد بیماران علامت دار به مرگ منجر خواهد شد. البته از ۴ گونه ویروسی ابولا یک گونه تنها به یک ابتلای بدون علامت منجر می شود و به مرگ نیز منتهی نخواهد شد. درمان خاصی ندارد، اما مراقبت‌های حمایتی مانند هیدراتاسیون و درمان عفونت‌های ثانویه موثر است. پیشگیری شامل رعایت بهداشت و کنترل تماس با بیماران و اجساد آنهاست.

ابولا ویروس چیست؟

ابولا اولین بار در سال ۱۹۷۶ در یکی از استان های سودان و نیز منطقه ای در نزدیکی زئیر جایی که هم اکنون جمهوری دمکراتیک کونگو شناسایی شد. بین ژوئن تا نوامبر آن سال ، ۲۸۴ نفر به این بیماری مبتلا شدند که در نهایت ، ۱۵۱ نفر، جان خود را از دست دادند. طی سالهای بعد، این ویروس به دیگر کشورهای آفریقایی نیز شیوع پیدا کرد و هرچند سال یکبار، جان انسان‌های بسیاری را گرفت. البته، این بیماری تنها آفریقا را درگیر نکرد و به خارج از این قاره نیز سرایت کرد.

ابولا گاه به گاه به طور مرگباری در میان انسانها و میمونها در آفریقا شایع میشود. این ویروس با ایجاد تب شدید و خونریزی بیمار را از پا درمی آورد و خیلی سریع گسترش می یابد.

در سال ۱۹۷۶ ابولا حدود ۳۰۰ نفر را مبتلا کرد و با شیوع آن از هر ۱۰ نفر مبتلا به بیماری ۹ نفر مردند. بار دیگر در سال ۱۹۹۵ ابولا شایع شد و این بار این ویروس سبب مرگ ۸۰ درصد مبتلایان شد.

پژوهشگران، نام این ویروس را از رودخانه‌ای در کشور زئیر (کنگوی امروزی) برگرفتند. آنها این بیماری را برای اولین بار در همین کشور شناسایی کردند. اکثر بیمارانی که تا کنون به ابولا مبتلا شده‌اند، اهل کشورهای آفریقایی بوده‌اند.تب خونریزی دهنده ابولا معمولا به صورت شیوع ناگهانی بروز میکند و شیوع آن هم از یک بیمارستان یا درمانگاه آغاز میشود.

پژوهشگران بر این باورند که ویروس ابولا از طریق حیوانات به انسان سرایت میکند و معمولا در بدن جانوری زندگی میکند که در قاره آفریقا سکونت دارد.

نحوه انتقال ویروس ابولا چیست؟

از زمان شیوع ابولا، دانشمندان کارهای زیادی برای شناسایی اپیدمیولوژی و شیوه‌های انتقال آن انجام داده‌اند. با این حال، آنها هنوز به طور کامل درک نکرده‌اند که این ویروس چگونه منتقل می‌شود. ویروس ابولا احتمالاً از طریق تماس با خون، مایعات بدن و ترشحات فرد مبتلا، یک فرد سالم را آلوده می‌کند.

به عنوان مثال میزان بیماری در مرده شورهای قبرستان ها که تماس مستقیم با بدن قربانیان ابولا داشتند، بسیار بالا بوده است. پزشکان، پرستاران و بهیارانی که مشغول درمان مبتلایان ابولا بودند هم بکرات در حین انجام وظیفه خود به این بیماری دچار شدند، که علت آن عدم رعایت مسائل بهداشتی و مراقبتی لازم و عدم آگاهی از نحوه انتقال در سالهای اول شناسایی این بیماری بود. به هر حال، این ویروس به هر شکلی که به بدن وارد شود، بعد از ۲تا ۲۱روز علایم آن ظاهر می شود.

تب خونریزی دهنده ابولا از بیماریهای مشترک بین انسان و دام به شمار میرود. این بیماری فقط انسان، میمون و شامپانزه را مبتلا میکند. محل زندگی ویروس ابولا احتمالا در بدن گروهی از همین حیوانات است.

اینکه چگونه ویروس ابولا از بدن حیوانات به بدن انسان وارد میشود بهطور کامل مشخص نیست. این انتقال معمولاً از طریق تماس مستقیم با خون و ترشحات بدن فرد بیمار صورت می‌گیرد، بنابراین اطرافیانی که از او پرستاری می‌کنند، بیش از همه در معرض خطر ابتلا قرار می‌گیرند. یکی دیگر از راههای شایع گسترش این ویروس انتقال آن در بین بیماران و کارکنان یک بیمارستان یا درمانگاه است.

نحوه تشخیص ویروس ابولا

بیمار با بروز ناگهانی تب، ضعف شدید، درد عضلانی، سردرد و گلودرد به پزشک مراجعه می کند. معمولا بعد از مدت کوتاهی، تهوع، استفراغ، اسهال، بثورات پوستی، اختلال عملکرد کبد و کلیه و حتی در بعضی موارد خونریزی داخلی و خارجی نیز به دنبال علایم و نشانه های اولیه بروز خواهند کرد و وضعیت بیمار به شدت رو به وخامت می رود.

نتایج آزمایش ها افت تعداد گلبول های سفید و پلاکت ها و افزایش آنزیم های کبدی را نشان می دهند. برعکس سالهای نخست، اکنون پزشکان بیماری را آسان‌تر تشخیص می‌دهند. آنها با استفاده از تست‌های تشخیصی اختصاصی، آنتی‌ژن‌ها یا ژن‌های ویروسی را در خون و دیگر مایعات بدن شناسایی می‌کنند. پژوهشگران نیز موفق به کشت سلولی این ویروس شده‌اند و می‌توانند آنتی‌بادی‌هایی را که بدن بیماران علیه ویروس ساخته است، اندازه‌گیری کنند.
درمان ابولا در موارد وخیم ، مانند بیمارانی که به شدت دهیدراته هستند، بیمار باید به بخش مراقبت های ویژه انتقال یابد. تاکنون هیچ گونه درمان اختصاصی یا حتی واکسنی برای ابولا کشف نشده و تمام داروها و واکسن هایی که فعلا پیشنهاد می شوند به سالها تحقیق برای رسیدن به مرحله بالینی احتیاج دارند.

اگر پزشک به این بیماری مشکوک شود، باید فورا از بیمار آزمایش خون به عمل آورد. اگر بیمار اسهال خونی نیز داشته باشد، مدفوع او هم مورد آزمایش قرار میگیرد.

ویروس ابولا چه علائمی دارد؟

علایم این بیماری در همه بیماران یکسان نیست. پژوهشگران هنوز نمی‌دانند چرا تعدادی از افراد از این بیماری جان سالم به در می‌برند، در حالی که برخی دیگر در اثر آن جان خود را از دست می‌دهند.

چند روز پس از ورود ویروس به بدن، نشانه‌های اولیه بیماری مانند تب بالا، سردرد، درد عضلات، دل درد، اسهال و خستگی ظاهر می‌شوند. بعضی از بیماران در این مرحله دچار گلودرد، سکسکه، قرمزی و خارش چشم، بثورات پوستی، اسهال خونی و استفراغ خونی میشوند.

با گذشت یک هفته از آلودگی، درد قفسه سینه، شوک و مرگ اتفاق میافتد. در این مرحله، ویروس ابولا بعضی از بیماران را کور کرده و باعث خونریزی در آن‌ها می‌شود.

بیشتر بخوانید: میکروب شناسی

چگونه می توان از این ویروس پیشگیری کرد؟

پیشگیری از بیماری تب خونریزی دهنده ابولا در آفریقا با دشواری های چندانی روبه روست. از آنجایی که هویت و محل زندگی حیوانات میزبان ابولا مشخص نیست، سازمان‌های بهداشتی فقط چند راهکار اولیه برای پیشگیری ارائه می‌دهند.

اگر مواردی از بیماری مشاهده شود، اولین کسانی که باید بسیار مراقب خطر باشند، کارکنان مراکز بهداشتی- درمانی هستند. این افراد باید از پوشش کامل، ماسک، دستکش و عینک استفاده کنند. هدف ممانعت از آلوده شدن با خون و ترشحات بدن فرد مبتلاست. همچنین اگر بیمار بمیرد، باید از تماس با بدن مرده نیز خودداری کرد.

درمان ویروس ابولا

برای درمان این بیماری هیچ درمان مشخصی وجود ندارد. در حال حاضر اکثر درمان هایی که به بیماران داده میشود، درمانهای تقویتی هستند. این درمان ها شامل کمک به حفظ فشار خون بیمار، حفظ مایعات بدن و نیز کمک به تنفس بیمار هستند. چند سال پیش در شیوع ابولا در کیکویت، پزشکان راه جدیدی را برای درمان بیماران امتحان کردند. پزشکان به ۸ نفر از بیماران، خونِ بازماندگان ابولا را تزریق کردند. نتیجه رضایت بخش بود. ۷نفر از بیماران زنده ماندند. هر چند این نتیجه امیدوار کننده است اما چون پژوهش مذکور فقط روی ۸ نفر انجام شد، نمیتوان آن را برای درمان همه بیماران تعمیم داد.

سوالات متداول ویروس ابولا

در نهایت…

بیماری ابولا همراه با تب خونریزی‌دهنده است. این ویروس از طریق تماس با مایعات بدن یا بافت‌های آلوده منتقل می شود. اگرچه درمان قطعی برای آن یافت نشده است، مردم می‌توانند با رعایت بهداشت، واکسیناسیون و دریافت مراقبت‌های حمایتی، نقش کلیدی در کنترل شیوع آن ایفا کنند. آگاهی عمومی و آمادگی بهداشتی در مناطق پرخطر می‌تواند تاثیر زیادی در کاهش مرگ‌ومیر و گسترش این بیماری داشته باشد.