آمنیوسنتز چیست؟

آمنیوسنتز یک فرآیند پزشکی است که در آن نمونه‌ای از مایع آمنیون برداشت می‌شود. این فرآیند اغلب در دوره بارداری به منظور تشخیص اختلالات ژنتیکی و سایر مشکلات جنینی استفاده می‌شود. در آمنیوسنتز، پزشک با یک سوزن نازک مایع آمنیون را از داخل رحم برمی‌دارد و سپس نمونهٔ مایع را به آزمایشگاه می‌فرستد.در آزمایشگاه، نمونه مایع آمنیون تحلیل می‌شود تا اطلاعاتی درباره کروموزوم‌ها، ژنتیک و سلامت جنین بدست آید. این فرآیند در مواردی مانند تشخیص سندرم‌های داون، بیماری‌های ژنتیکی و تشخیص جنسیت جنین استفاده می‌شود. آمنیوسنتز، برای تشخیص قبل از تولد و تصمیم‌گیری مطمئن تر در مورد مدیریت بارداری، نقش مهمی ایفا می‌کند.

آمنینون چیست؟

جنین داخل کیسه‌ای قرار دارد که پزشکان آن را کیسه آمنیون می‌نامند.مایع آمنیون این کیسه را پر می‌کند و جنین در آن شناور می‌شود. این مایع به‌عنوان ضربه‌گیر عمل می‌کند. از چسبیدن جنین به دیوارهٔ رحم جلوگیری می‌کند و حرکت جنین را امکان‌پذیر می‌سازد. این مایع حاوی سلول‌های مرده، زنده و ماده وراثتی جنین است. پزشکان به نمونه‌برداری از مایع آمنیون آمنیوسنتز می‌گویند و با انجام آن می‌توانند برخی از بیماری‌های جنینی را پیش از تولد تشخیص دهند. پزشک متخصص، سرنگ مخصوص را( تحت هدایت دستگاه سونوگرافی)از طریق پوست شکم وارد کرده و مقدار کمی از مایع آمنیون را در کیسه مخصوص جمع آوری می کند.

آمنیوسنتز در چه زمانی انجام می شود؟

زمان مناسب برای گرفتن نمونهٔ مایع آمنیون، هفتهٔ ۱۴ بارداری به بعد است. پزشکان معمولاً آمنیوسنتز را قبل از هفتهٔ ۱۴ انجام نمی‌دهند، زیرا مقدار مایع کافی نیست. از آنجا که تشخیص ممکن است چند هفته طول بکشد و قانون بعد از پایان هفتهٔ ۱۸ بارداری اجازهٔ سقط قانونی نمی‌دهد، بنابراین مادران باید برای انجام آمنیوسنتز در زمان مناسب به بهترین آزمایشگاه مراجعه کنند.

نکات مهم قبل از انجام آمنیوسنتز

  – مصرف داروهایی مانند هپارین، آسپرین، کمادین و وارفارین یک هفته قبل از نمونه گیری، قطع شود. ( در مورد سایر داروهای مصرفی با پزشک معالج مشورت شود.(
  – بعد از خوردن صبحانه و با مثانه پر به مرکز مراجعه کنید.
  – خانم باردار در روز نمونه گیری می بایست یک نفر همراه داشته باشد.
– در صورت حساسیت به ماده بی حسی(لیدوکائین) و سایر داروها نظیر هیوسین قبل از نمونه گیری حتما” به پزشک اطلاع دهید.
– گروه خونی خانم باردار حتما مشخص شود
  – قبل از نمونه گیری خانواده می بایست رضایت نامه را امضا کنند که نیاز به حضور همسر است.

نحوه انجام آمنیوسنتز 

ابتدا سونوگرافی انجام می شود تا موقعیت جفت و جنین مشخص شود.پزشک ابتدا محل ورود سوزن را ضدعفونی می‌کند و پس از ایجاد بی‌حسی، با استفاده از پروب سونوگرافی محل قرار گرفتن جفت و جنین را مشخص می‌کند.

سپس پزشک سوزن مخصوص نمونه‌گیری را از پوست و ناحیه شکم عبور می‌دهد و آن را وارد کیسه آمنیون می‌کند و با استفاده از سرنگ حدود ۲۰ میلی‌لیتر از مایع اطراف جنین را برمی‌دارد. هرچه سن جنین کمتر باشد، مایع کمتری می توان گرفت.

نکات مهم بعد از انجام آمنیوسنتز

– استفاده از شیاف های واژینال پروژسترون هرشب یک عدد، جهت کاهش خطر سقط به مدت ده شب توصیه می شود. چنانچه لکه بینی کاملا” قطع شده باشد، نیاز به ادامه مصرف نیست.
– اگر گروه خونی مادر RH منفی ( گروه خونی منفی مثلا” ب منفی) باشد و گروه خونی پدر مثبت باشد، تزریق آمپول بعد از نمونه گیری و قبل از 72 ساعت ضروری است.
– فرد پس از نمونه گیری ممنوعیتی از نظر تغذیه ندارد.
–استحمام 48 ساعت بعد از نمونه گیری محدودیتی ندارد.

چه افرادی باید آزمایش آمنیوسنتز را انجام دهند؟

معمولاً آمنیوسنتز در موارد خاصی انجام می‌شود. افراد زیر ممکن است مورد بررسی آمنیوسنتز قرار بگیرند:

سن بالای 35 سال

ریسک اختلالات کروموزومی مانند سندرم داون در بارداری‌های بعد از سن 35 سال افزایش می‌یابد.

نتایج نرمال نامطلوب سندرم نازوال (NTD)

در صورتی که سونوگرافی سندرم نازوال نتایج نرمال نداشته باشد، آمنیوسنتز برای تشخیص صحت جنینی مورد نیاز است.

تاریخچه خانوادگی اختلالات ژنتیکی

اگر در خانواده شما تاریخچه بیماری‌های ژنتیکی وجود داشته باشد، ممکن است برای تشخیص وراثت آن بیماری آمنیوسنتز توصیه شود.

نتایج نرمال نامطلوب تست‌های سرمی

در صورتی که نتایج تست‌های سرمی نرمال نباشد و احتمال وجود اختلالات ژنتیکی وجود داشته باشد، آمنیوسنتز ممکن است انجام شود.

تشخیص مشکوک

در صورتی که در سونوگرافی ساختاری نتایج مشکوک وجود داشته باشد، آمنیوسنتز برای تشخیص وراثت و نقص های جنینی مورد نظر است.

مهم است که هر تصمیمی در مورد انجام آمنیوسنتز با دکتر متخصص خود مشاوره کنید و با ارزیابی دقیق وضعیت، تصمیم نهایی را بگیرید.

آزمایشگاه با مایع آمنیون چه می کند؟

نمونه ابتدا توسط کارشناس آزمایشگاه بررسی و اگر آلودگی به خون مادر زیاد نباشد، کشت داده می شود و در بعضی موارد سلولهای جنینی از مایع جدا و تخلیص DNA صورت می گیرد. در مواردی ممکن است از خانم خواسته شود نمونه تکرار شود به دلیل اینکه رشد سلولهای جنینی از مایع آمنیون به زمان نیاز دارد، لذا ترجیح داده می شود که نمونه پرزهای جفتی گرفته شود .نمونه کشت داده شده معمولا” دو هفته زمان نیاز دارد تا به اندازه کافی رشد کند. از سلولهای رشد داده شده برای تهیه DNA و یا کاریوتایپ استفاده می شود.

پاسخ به سوالات متداول شما در مورد آمنیوستنز

در نهایت باید بدانید که…

آمنیوسنتز، روشی در بارداری است که نمونه‌ای از مایع آمنیون را برداشت کرده و تحلیل مولکولی انجام می‌دهد. این روش برای تشخیص اختلالات ژنتیکی و مشکلات جنینی استفاده می‌شود. افراد با سن بالا، تاریخچه خانوادگی اختلالات ژنتیکی و نتایج غیرطبیعی تست‌های قبلی ممکن است نیاز به آمنیوسنتز داشته باشند. تصمیم در مورد انجام آمنیوسنتز باید با مشاوره پزشک اتخاذ شود.