آماس قارچی قرنيه‌ی چشم

اهمیت تشخیص و درمان سریع در پیشگیری از تخریب قرنیه در آماس قارچی

132سال از نخستین تشریح آماس قارچی قرنیه­‌ی چشم می‌­گذرد. اگر چه، این عفونت قارچی از انواع رایج عفونت قرنیه به‌­شمار نمی‌­آید، اما در زمره­‌ی یكی از مهم‌­ترین عفونت­‌های قرنیه‌‌­ی چشم در مناطق گرمسیری جهان قرار دارد. بایستی توجه داشت كه تشخیص به‌­موقع و درمان مناسب آماس قارچی قرنیه‌­ی چشم از اهمیت بالایی برخوردار می‌­باشد. در صورت عدم تشخیص زود هنگام و درمان قطعی این عفونت، قارچ عامل آماس قرنیه­‌ی چشم به‌­تدریج موجب تخریب چشم می­‌گردد. آماس قارچی قرنیه‌­ی چشم كه اصطلاحاً به آن كراتیت قارچی نیز گفته می‌­شود. كراتیت قارچی دارای عوامل عفونت‌­زای گوناگونی بوده كه یكی از آن‌ها قارچ Fusarium است. كراتیت ناشی از قارچ مزبور، Fusarium Keratitis نامیده می‌­شود.

چالش‌های تشخیص و درمان آماس قارچی قرنیه چشم

یك چشم پزشك ماهر، این توانایی را دارد كه با تشخیص درست و درمان قطعی اقدام به بر طرف نمودن آماس قارچی قرنیه­‌ی چشم بیمار نماید. بنابراین، برای رفع كامل عفونت قارچی مزبور، نیاز به طی كردن مراحلی چون تشخیص بالینی درست و به‌­موقع، جداسازی عامل قارچی در آزمایشگاه و درمان مؤثر با كمك داروهای ضد قارچی موضعی می‌­باشد. بر اساس آمارهای به‌دست آمده، معمولاً تشخیص آماس قارچی قرنیه­‌ی چشم، دیر هنگام انجام می‌گیرد. با وجود روش‌­های درست تشخیصی، هیچ شك و گمانی معطوف به قارچ‌­های عفونت‌­زا نمی­‌گردد. علاوه بر این، در صورت تشخیص درست نیز به‌­دلیل نفوذ ضعیف داروها به قرنیه و محدودیت در انتخاب داروهای ضد قارچی تجاری كه در بازار عرضه می‌­گردد، درمان قطعی و مؤثر آماس قارچی قرنیه­‌ی چشم كاری دشوار به­‌نظر می‌­رسد.

در سه دهه­‌ی اخیر، میزان آماس قارچی قرنیه‌­ی چشم به سه دلیل افزایش چشمگیری داشته است، كه عبارتند از:

۱- استفاده‌­ی مداوم از تركیبات كورتیكو استروییدی و ضد باكتریایی موضعی در افراد مبتلا به كراتیت.
۲- افزایش شمار بیمارانی كه دستگاه ایمنی بدن آنها سركوب می­‌‌گردد.
۳- روش­‌های بهتر تشخیصی آزمایشگاهی كه به­ كمك آنها می‌توان شمار بیشتری از عفونت‌­ها را به­‌درستی تشخیص داد.

در میان ۷۰ قارچی كه از عوامل مهم آماس قارچی قرنیه‌­ی چشم به‌­شمار می‌­آیند. دو گروه عمده از آن‌ها یعنی مخمرها و انواع رشته‌­ای (با یا بدون دیواره‌­ی عرضی) در بروز كراتیت قارچی دخالت پر رنگی دارند. از مخمر‌ها، قارچ Candida مهم‌­ترین عامل كراتیت قارچی گزارش شده است. از قارچ‌­های رشته‌­ای نیز، آنهایی كه دارای دیواره‌­ی عرضی هستند. شایع­‌ترین عوامل كراتیت قارچی به­ شمار می‌­آیند. بسیاری از عوامل قارچی در ارتباط با آماس قارچی قرنیه­‌ی چشم، در همه جا انتشار داشته و حتی ساپروفیت هستند. اما از مهم­ترین انواع قارچی می­‌توان به Aspergillus spp.،Fusarium spp.، Curvularia spp.، Lasiodiplodia spp.وCandida spp. اشاره كرد.

نقش ضربه قرنیه و داروهای استروییدی در بروز کراتیت قارچی

پژوهشگران گزارش کرده‌اند که ضربه به قرنیه چشم مهم‌ترین عامل بروز آماس قارچی قرنیه چشم است. از این‌رو، پزشکان باید هنگام بررسی بیمارانی که به کراتیت دچار شده‌اند و در شرح حال خود از ضربه به قرنیه، به‌ویژه توسط گیاه یا خاک، یاد می‌کنند، احتمال کراتیت قارچی را مد نظر قرار دهند.

امروزه متخصصان تأیید کرده‌اند که داروهای موضعی استروییدی نقش بسیار مهمی در افزایش شیوع آماس قارچی قرنیه چشم دارند و حتی می‌توانند باعث پیشرفت و وخیم‌تر شدن عفونت شوند. همچنین عواملی مانند وجود اجسام خارجی در چشم، جراحی قرنیه، کراتیت مزمن و بیماری‌های سرکوب‌کننده دستگاه ایمنی فرد را برای ابتلا به این بیماری مستعد می‌کنند.

بررسی‌های اخیر نشان می‌دهند که قارچ Aspergillus spp. شایع‌ترین عامل کراتیت قارچی در جهان است. این قارچ‌ها می‌توانند به بخش‌های داخلی چشم گسترش یابند و در آن‌ها نفوذ کنند. اگر پزشکان آماس قارچی قرنیه چشم را به‌موقع تشخیص ندهند و درمان نکنند، این عفونت می‌تواند باعث از دست رفتن بینایی یا حتی از دست دادن چشم بیمار شود. همچنین آمارها نشان می‌دهند که کراتیت قارچی در مردان بیشتر از زنان رخ می‌دهد و معمولاً در اثر ضربه‌های خارجی به چشم ایجاد می‌شود.

با تشکر مدیریت سایت آزمایشگاه پارسه

منبع

singh D, Fungal Keratitis, Jan 12 2011, http://emedicine.medscape.com/article/1194167-overview#showall