نکاتی در مورد آزمایش پرولاکتین خون

آزمایش پرولاکتین خون یکی از تست‌ های مهم هورمونی است که میزان هورمون پرولاکتین را در بدن اندازه‌گیری می‌کند و این هورمون توسط غده هیپوفیز ترشح می‌شود و نقش مهمی در تولید شیر پس از زایمان و همچنین تنظیم چرخه قاعدگی و عملکرد جنسی دارد، بالا یا پایین بودن سطح پرولاکتین نشانه‌ای از مشکلاتی مانند اختلالات هیپوفیز، بارداری، کم‌ کاری تیروئید یا حتی استرس است، اما آیا می‌دانید چه علائمی شما را به انجام این آزمایش هدایت می‌کند و تفسیر نتایج آن چه معنایی دارد؟

پرولاکتین چیست؟

پرولاکتین به ماده ای گفته می شود که از هیپوفیز مغز ترشح می شود و در آزمایش ها با نام اختصاری Prl نشان داده می شود، این ماده به بانوان کمک می کند بعد از زایمان بدن آن ها قادر به تولید شیر شود و وجود آن برای باروری بانوان و آقایان الزامی است، بالا بودن سطح پرولاکتین در دوران بارداری و شیردهی کاملا طبیعی است، اما در حالت عادی بالا بودن پرولاکتین عوارضی برای بدن دارد و به نوعی خطرناک است.

علت تجویز آزمایش پرولاکتین خون

یکی از سوالاتی که برای افراد پیش می آید این است که این آزمایش به چه علتی تجویز می شود؟ آزمایش پرولاکتین خون معمولا زمانی تجویز می‌شود که پزشک به اختلال در سطح هورمون پرولاکتین مشکوک باشد و مهم‌ترین دلایل انجام این آزمایش شامل موارد زیر است:

بررسی نامنظمی یا قطع قاعدگی

پرولاکتین بالا تعادل هورمونی را برهم زده و باعث اختلال در ترشح هورمون‌ های تخمدان می‌شود که نتیجه آن نامنظمی پریود یا قطع کامل قاعدگی است.

تشخیص علت ناباروری

سطح بالای پرولاکتین باعث مهار تخمک‌ گذاری و ایجاد اختلال در چرخه قاعدگی می‌شود که می‌تواند بارداری را دشوار یا غیرممکن کند.

ترشح غیرطبیعی شیر

ترشح شیر در زنان غیر باردار یا مردان معمولا به دلیل پرولاکتین بالا رخ می‌دهد و ناشی از تومور هیپوفیز یا مشکلات هورمونی است.

کاهش میل جنسی یا اختلال نعوظ در مردان

پرولاکتین بالا باعث کاهش تولید تستوسترون می‌شود که میل جنسی را کاهش داده و مشکلات نعوظ ایجاد می‌کند.

سردرد یا مشکلات بینایی

تومور هیپوفیز با فشار بر بافت‌ های اطراف، باعث سردرد یا اختلال دید می‌شود و همزمان سطح پرولاکتین را بالا می‌برد.

پیگیری درمان تومور هیپوفیز

بعد از جراحی یا درمان دارویی، اندازه‌ گیری پرولاکتین کمک می‌کند تا اثر درمان سنجیده و احتمال عود بررسی شود.

بررسی بیماری‌های غدد دیگر

کم‌ کاری تیروئید و برخی اختلالات غدد دیگر می‌توانند پرولاکتین را بالا ببرند و نیاز به بررسی و درمان دارند.

علائم اختلال در پرولاکتین

وجود اختلال در پرولاکتین هم مانند هر اختلال دیگری در بدن با نشانه هایی همراه است و در صورتی که این علائم را دارید لازم است موضوع را بررسی کنیدف علائم بروز اختلال در پرولاکتین خون بین بانوان و آقایان متفاوت است:

علائم اختلال در ترشح پرولاکتین در بانوان

افزایش ترشح پرولاکتین در بانوان با این علائم همراه است:

• سردرهای بی مورد
• اختلال در دید و بینایی
• ترشح شیر از سینه در دورانی خارج از شیردهی یا زایمان
• احساس درد هنگام رابطه ی جنسی
• افزایش رشد مو در بدن و صورت
• بروز جوش و آکنه به صورت غیر طبیعی
• مشکلات باروری
• گر گرفتگی و داغ کردن
• خشکی واژن
• قاعدگی های نامنظم

با انجام آزمایش در آزمایشگاه معتبر و مجهز می توانید اختلالات غده ی هیپوفیز و هیپوتالاموس را تشخیص دهید.

علائم اختلال در ترشح پرولاکتین در آقایان

افزایش ترشح پرولاکتین در میان آقایان با علائم زیر همراه است:

• سردردهای بی دلیل
• اختلال در دید و بینایی
• کاهش میل جنسی
• مشکلات باروری
• حساس شدن یا بزرگ شدن سینه
• حساسیت به سینه
• ناتوانی جنسی و مشکلات نعوظ
• کمبود غیرعادی م در بدن و صورت

از علت های مهم در افزایش سطح پرولاکتین

عواملی در افزایش ترشح پرولاکتین موثر است که می توانیم به موارد ذیل اشاره کنیم:
✅ بی اشتهایی عصبی
✅ بیماری کبدی
✅ بیماری کلیوی
✅ کم کاری تیروئید
✅ سندرم پلی کیستیک
✅ افزایش استرس
✅ فعالیت های ورزشی شدید

نحوه تفسیر جواب آزمایش پرولاکتین خون

تفسیر این آزمایش از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است در این بخش از مقاله محدوده پرولاکتین نرمال و خطرناک را بررسی خواهیم کرد.

پرولاکتین نرمال

احتمالا الان برایتان این سوال پیش آمده که مقدار طبیعی پرولاکتین چقدر است، در صورتی که جواب آزمایش خود را گرفته اید باید بدانید که اندازه ی پرولاکتین نرمال بین خانم ها و آقایان متفاوت است.

بانوان: کمتر از 25 ng/ml
آقایان: کمتر از 17 ng/ml

در واقع باید گفت که میزان پرولاکتین نرمال در خانم های بالای 19 سال باید بین 4 تا 30 نانوگرم بر دسی لیتر باشد و برای خانم های حامله بین 20 تا 400 نانوگرم بر دسی لیتر باشد و محدوده طبیعی پرولاکتین در مردان نیز کم تر از 17 نانوگرم بر دسی لیتر می باشد.

اگر مقدار پرولاکتین کم باشد مشکلی ندارد اما برای مقداری بیش از این اندازه لازم است تا تحت مراقبت و درمان قرار بگیرید.

پرولاکتین خطرناک

در صورتیکه در برگه ی آزمایش شما فاصله ی زیادی با عدد پرولاکتین نرمال وجود داشته باشد یعنی مقدار آن از 200 تا 300 نانوگرم بر دسی لیتر بیشتر باشد غیرطبیعی بوده و می توان میزان پرولاکتین در خون شما را خطرناک قلمداد کرد.

آیا ارتباطی بین پرولاکتین و کاهش باروری وجود دارد؟

پاسخ این سوال مثبت است، در واقع با تاثیری که پرولاکتین بالا روی هورمون هیپوفیز دارد باعث کاهش تحریک تخمدان و در نتیجه عدم تخمک گذاری می شود که ناباروری را به همراه دارد.
افراد مبتلا به کم کاری تیروئید باعث افزایش هورمون هیپوتالاموس و در نهایت افزایش پرولاکتین خون می شوند، این عارضه می تواند با عواملی مانند خارج شدن شیر از سینه و قاعدگی نامنظم خود را نشان دهد.

اقدامات ضروری قبل از انجام آزمایش پرولاکتین خون

برای بررسی مشکلات مربوط به پرولاکتین لازم است تا به وسیله ی آزمایش خون تمام جوانب بررسی شود، اما شما قبل از انجام آزمایش باید به نکاتی توجه داشته باشید:

• در هنگام نمونه گیری باید حداقل 4 ساعت از زمان بیداری شما از خواب گذشته باشد.
• قبل از انجام آزمایش استفاده از داروهای ضدبارداری ممنوع است.
• قبل از نمونه گیری از مصرف قرص فشار خون اجتناب کنید.
• قبل از آزمایش استفاده از قرص های ضد افسردگی ممنوع است.
• مصرف قرص های آسپرین و وارفارین که انعقاد خون را با مشکل مواجه می کند ممنوع است.
• اختلالات خواب، ورزش سنگین و سطح بالای استرس در نتایج آزمایش تاثیرگذار است. پس لازم است این موارد را کنترل کنید. 

درمان پرولاکتین

در برخی مواقع افزایش اندازه پرولاکتین در نتیجه اختلال در تیروئید است، پس برای درمان لازم است مشکل تیروئید را در این افراد درمان کنیم و با درمان اختلالات تیروئید پرولاکتین کاهش یافته و فرآیند قاعدگی به روند طبیعی خود باز می گردد.
برخی اقدامات به کاهش پرولاکتین خون کمک می کند:

• تغییر در سبک رژیم غذایی
• کنترل و کاهش استرس
• کنترل و کاهش فعالیت های بدنی و فعالی های ورزشی
• مصرف ویتامین های مکمل مانند ویتامین e و b6
• به طور کلی درمان پرولاکتین بالا به سه صورت امکان پذیر است.
• تجویز دارو
• عمل جراحی و برداشتن غده هیپوفیز زمانی که بالا بودن پرولاکتین موجب کاهش دید و اختلالات شدید در بینایی شود
• پرتو درمانی در مواردی نادر که عمل جراحی و مصرف دارو موثر نباشد از این روش استفاده می شود.

✨ انتخاب آزمایشگاه معتبر و مجهز به تجهیزات روز دنیا بسیار مهم است. آزمایشگاهی را انتخاب کنید که با استفاده از تجهیزات خود دقیق ترین اندازه گیری را رائه دهد، برای انتخاب بهترین آزمایشگاه در تهران لازم است تحقیقات کافی را انجام دهید تا در روند درمان خود و تشخیص بیماری خود دچار مشکل نشوید.

سوالات متداول آزمایش پرولاکتین خون

در نهایت…

در این مقاله به طور کامل در مورد آزمایش پرولاکتین خون، تفسیر نتایج آن و همینطور علت تجویز و عوامل موثر بر میزان آن صحبت کردیم، و به این نتیجه رسیدیم که با انجام این آزمایش و بررسی میزان پرولاکتین موجود در خون می توان مواردی از قبیل ناباروری، عود تومور هیپوفیز و بیماری های دیگر را تشخیص داد، تنها این نکته را به یاد داشته باشید که برای انجام آن به بهترین آزمایشگاه مراجعه نمایید.