تب دنگی و تشخیص آن

تب دنگی كه اصطلاحا به تب استخوان شكن نیز معروف است، در كشورهای گرمسیر و نیمه‌ گرمسیر دیده شده است و از سال 1969 در منطقه كارائیب شامل كشورها Perto Rico و آمریكا و در جزایر Virgin اپیدمی هایی گزارش شده است و مواردی به عنوان موارد وارداتی از كشور هائیتی به آمریكا گزارش شده است.

آربوویروس مسبّب این بیماری، از جنس flavivirus با چهار سروگروپ مشخص است كه توسط پشه های آیدس به انسان منتقل می شود.

تب دنگی چیست؟

تب دانگ بیمارى ویروسى است كه به دو فرم ساده و خونریزى دهنده تظاهر مى كند كه ناقل آن پشه خاكى است كه در جنوب شرق آسیا به شدت رایج است. در گذشته این بیمارى در مناطق روستایى دیده مى شد. به دلیل مهاجرت هاى بى رویه مردم به شهرها تب دانگ به بیمارى شهرى مبدل شده و در شهرهاى بزرگ با شرایط بهداشتى نامناسب تظاهر مى كند. هم اكنون در مناطق وسیعى همچون اندونزى، سریلانكا و هندوستان بروز كرده است، به نحوى كه سال گذشته مواردى از آن در پاكستان گزارش شده است.

موارد تب دانگ در ۵ سال اخیر در منطقه جنوب شرق آسیا گسترش چشمگیرى یافته است، ولی تا به امسال موردى از این بیمارى در كشورایران گزارش نشده ولى با افزایش موارد بیمارى و تغییر منطقه جغرافیایى امسال در برخی از شهرهای ایران گزارش شده است.

علائم و نشانه های تب دنگی

تب دنگی یک بیماری ویروسی است که نشانه‌ها و علائم مختلفی دارد. برخی از علائم و نشانه‌های رایج تب دنگی عبارتند از:

تب

افزایش دمای بدن یکی از نشانه‌های اصلی تب دنگی است. معمولاً دمای بدن بالاتر از ۳۹ درجه سانتیگراد است.

درد عضلانی و مفصلی

درد و خفگی در مفاصل و عضلات بدن باعث ایجاد ناراحتی و سختی در حرکت می‌شود.

سردرد شدید

سردرد شدید و پیوسته از دیگر علائم تب دنگی است. این سردرد معمولاً در قسمتهای پشتی چشم ها و نیز در قسمت های دیگر سر احساس می‌شود.

خستگی و ضعف عمومی

افزایش خستگی و کاهش انرژی به علت عفونت بدن با ویروس دنگی باعث احساس ضعف و خستگی می‌شود.

کاهش دقت و تمرکز

افت دقت و تمرکز، کاهش توجه و مشکلات در حافظه می‌تواند نشانه‌های دیگری از تب دنگی باشد.

خونریزی

در برخی موارد، بیماران مبتلا به تب دنگی ممکن است خونریزی از لثه، بینی و یا لکه‌های خونی را تجربه کنند.

امکان دارد بیمار از ناحیه دهان، بینى و دستگاه گوارش دچار خونریزى شود كه اگر فرد در جریان بیمارى دچار مرگ نشود، ظرف ۲ هفته بیمارى بهبود مى یابد.

آسیب کبدی

در برخی موارد، تب دنگی می‌تواند به آسیب کبدی (هپاتیت) منجر شود که با نشانه‌هایی مانند زردی پوست و چشم‌ها، ادرار تیره و مدفوع رنگ روشن همراه است.

در صورت بروز هرگونه علائم مشکوک، توصیه می‌شود به یک متخصص پزشک مراجعه کنید.

تب دنگی از چه طریقی منتقل می شود؟

تب دنگی از طریق یک نوع پشه به نام “Aedes aegypti” به انسان منتقل می شود، وقتی که پشه‌های آلوده به ویروس تب دنگی خون انسان مبتلا را جذب کنند، ویروس در بدن پشه تکثیر می‌کند و سپس هنگام تغذیه مجدد پشه از خون انسان سالم، ویروس را به بدن انسان منتقل می‌کند.

این نوع پشه ها معمولاً در مناطق گرمسیری و آبی رخ می‌دهند، به خصوص در مناطقی که به شدت متأثر از بارش‌های بارانی هستند. افرادی که در این مناطق زندگی می‌کنند، در معرض خطر ابتلا به تب دنگی قرار دارند.

مهم است که توجه داشته باشید که تب دنگی از طریق تماس مستقیم از فرد به فرد که بیماری برای او خطرناک است، نمی‌تواند گسترش یابد. تماس با بیمار یا استفاده از اشیاء مانند لباس‌ها، ظروف غذاخوری و غیره، معمولاً منجر به انتقال تب دنگی نمی‌شود. انتقال تب دنگی از طریق پشه‌ها به انسان‌ها رخ می‌دهد. برای پیشگیری و کنترل تب دنگی، مهم است از وسایل محافظتی مانند پوشیدن لباس‌های بلند و پوشیده استفاده کنید.

نحوه تشخیص تب دنگی

تشخیص تب دنگی معمولاً بر اساس سوابق پزشکی بیمار، علائم و نشانه‌ها، و بررسی آزمایشگاهی انجام می‌شود. در ادامه، روش‌های تشخیص تب دنگی را توضیح خواهیم داد:

تاریخچه بالینی و معاینه فیزیکی

پزشک از شما سوالاتی درباره علائمی که تجربه می‌کنید می‌پرسد. این شامل علائمی مانند تب بالا، درد عضلانی و مفصلی، سردرد شدید، خستگی، اشتها نداشتن، و علائم دیگر می‌شود. پزشک همچنین معاینه فیزیکی اناجم داده و نشانه‌هایی مانند پوست خشک، تورم شکم، وضعیت غدد لنفاوی و سایر علائم مشخص کننده را بررسی کند.

آزمایش خون

انجام آزمایش خون می‌تواند به تأیید تشخیص تب دنگی کمک کند. در طول بیماری، در آزمایش خون شما می‌تواند نشانگرهایی مانند افزایش تعداد سفیدی‌های خون، کاهش تعداد پلاکت‌ها، و افزایش سطح آنتی‌بادی‌ها مشاهده شود.

آزمایشگاه PCR و سرولوژی

آزمایش PCR می‌تواند وجود ویروس دنگی در خون شما را تشخیص دهد. همچنین، آزمایش سرولوژی (اندازه‌گیری آنتی‌بادی‌ها) می‌تواند نشان دهنده وجود آنتی‌بادی‌های مخصوص ویروس دنگی در بدن شما باشد.

در هر صورت، تشخیص دقیق تب دنگی به عهده پزشک شما است. اگر به علائم مربوط به تب دنگی مشکوک هستید، بهتر است به پزشک خود مراجعه کنید تا ارزیابی کامل و تشخیص درست صورت گیرد.

روش های درمان تب دنگی

دارویى براى بیمارى تب دانگ استفاده نمى شود و كلیه درمانها تجربى است. به عنوان مثال، در صورت بروز خونریزى، تزریق خون تجویز مى شود. در فصل شیوع این بیمارى (گرما)، رعایت نكاتى از قبیل عدم مسافرت به این مناطق، الزامى است. لذا به افرادى كه قصد مسافرت به این مناطق را دارند توصیه می شود كه بهداشت فردى را رعایت و از آب آشامیدنى سالم استفاده كنند و قبل از سفر به پزشك مراجعه نمایند و تحت معاینه قرار گیرند.

برخی از روش های کنترل و درمان این بیماری عبارتند از:

استراحت و مراقبت در منزل

بیماران تب دنگی باید استراحت کافی داشته باشند و آنها باید از انجام فعالیت‌های جسمانی سنگین خودداری کنند تا به بازسازی بدن خود کمک کنند.

مصرف مایعات و هیدراته نگه داشتن بدن

مصرف مقدار زیادی مایعات برای جبران میزان آب و الکترولیت‌هایی که در اثر تب بیماری از بدن از دست می روند، بسیار مهم است.

کنترل تب

برای تسکین تب و کاهش علائم، می‌توان از داروهای ضدتب مانند پاراستامول (آسپرین را توصیه نمی‌کنند به خاطر احتمال بروز عوارض ناخواسته) استفاده کرد. اما در صورت تجویز هر نوع دارویی، بهتر است با پزشک خود مشورت کنید.

مراقبت پوستی

بیماران تب دنگی ممکن است از طریق پوست خود تعریق زیادی داشته باشند. به همین دلیل، حمام‌های ملایم با آب گرم و استفاده از صابون نرم توصیه می‌شود. همچنین، استفاده از لباس‌های خنک و راحت جذب عرق را کاهش می‌دهد.

مداوای علائم دیگر

در صورت نیاز، برای کاهش علائم دیگر مانند درد عضلانی و مفصلی، سردی و مشکلات گوارشی می‌توان از داروهای تسکین‌دهنده مانند آنتی‌تسکین‌دهنده‌ها و ضد التهاب‌ها استفاده کرد.

در هر صورت، برای درمان تب دنگی مهم است که به پزشک خود مراجعه کنید و او را در جریان قرار دهید تا راهنمایی لازم را برای درمان مناسب و موثر دریافت کنید. همچنین، پیشگیری از قرار گرفتن در معرض پشه ها و پوشیدن لباس‌های بلند و پوشیده نیز بسیار مهم است.

سوالات متداول تب دنگی

در نهایت…

بر اساس برآورد سازمان جهانی بهداشت، سالانه 50 میلیون نفر مبتلا به این بیماری می‌شوند. تنها راه مؤثر مبارزه با این بیماری مقابله با پشه ناقل آن است. لذا به سازی محیط زیست از طریق جمع‌آوری زباله‌ها و مكانهایی كه ممكن است آب باران و آبهای سطحی در آنها ذخیره شود، از اقدامات ضروریست. به طور مثال لاستیكهای فرسوده اتومبیل كه آب باران در آنها جمع می‌شود محل مناسبی برای رشد و تكثیر پشه است. بنا به این گزارش جدیدترین اخبار حاكی از بروز 32 مورد این بیماری در عربستان سعودی است. همچنین موارد این بیماری بعد از زمین لرزه تسونامی در شرق آسیا رو به افزایش است، لذا با توجه به امكان ابتلای هموطنان در اثر مسافرت به كشورهای آلوده به این بیماری، استفاده از اسپری‌ها و تركیبات دوركننده حشرات در مدت اقامت در كشورهای فوق می‌تواند در حفظ سلامت آنان مؤثر باشد.